تماس با سردبیر: gilavaei@gmail.com تماس با نویساد:perslit@gmail.com درباره ما بایگانی پیوندکده   کتابخانه ادبیات بومی هنر داستان شعر
دوستان، یاران و خوانندگان گرامی، خواهشمندیم هنر و ادبیات پرس لیت را به دیگران نیز معرفی کنید چهار شنبه ۶ دی ۱۳۹۶ - ۲۷ دسامبر ۲۰۱۷

جشنواره زنان مشرق‌زمین در سه شهر سوئد

سپیده زرین پناه / روزنامه نگار
سوئد

در پی حدود چهاردهه موج فزاینده مهاجرت خواسته و ناخواسته مردم مشرق‌زمین به اروپا، حالا نسلی از این شمار، در کشور میزبان ریشه دوانیده و فصل جدیدی در فعالیت‌های فرهنگی آنان در اروپا آغاز شده است.

جامعه مهاجر، از بدو ورود به اروپا، برنامه‌های فرهنگی ویژه‌ای را در حاشیه شهرهای بزرگ و گاهی در سالن‌های مجلل، برای همزبانان خود ساماندهی کرده‌ است. حالا بخشی از این فعالیت‌ها در سمت و سوی «حرفه‌ای‌تر شدن» قرار گرفته است.

«انس بیشتر با زبان کشور میزبان»، «شناخت کدهای فرهنگی جامعه جدید»، «فعالیت خارجی‌تباران در مراکز فرهنگی اروپایی» و «کنجکاوی جامعه میزبان نسبت به شهروندان خارجی‌تبار»، از دلایل اصلی شکل‌گیری این دوران جدید است.

فصل تازه فعالیت‌های فرهنگی جامعه مهاجر در سوئد، بیشتر در زمینه موسیقی مشهود است. به عنوان نمونه، بیش از یک دهه است که تئاتر ملی سوئد به هنر مشرق‌زمین و به‌طور مشخص ایران توجه بیش از پیش دارد و برنامه‌های ایرانی در متن جامعه میزبان و برای مخاطب عام برگزار می‌شوند. مخاطب برنامه‌های این مرکز نیز تنها فارسی زبان نیستند و لزوماً تبار خاورمیانه‌ای ندارند.

دومین جشنواره زنان مشرق‌زمین - FeminEast festival - که به تازگی از ۱۵ تا ۲۳ دسامبر در سوئد برگزار شد، یکی از این برنامه‌ها بود.

این جشنواره با حضور ۱۹ خواننده زن از مشرق‌زمین در سه شهر استکهلم، گوتنبرگ و مالمو برگزار شد و طیف متنوعی از موسیقی کلاسیک تا تلفیقی، سنتی، پاپ، صوفیانه، محلی و هیپ هاپ را در بر گرفته بود.

توجه بیشتر به صدای زنان

در دومین جشنواره زنان مشرق زمین، هنرمندان متعددی از تبارهای مختلف ترک، سوری، ایرانی، هندی و بوسنیایی هنرنمایی کردند: از هند خواهران نوران (جیوتی و سلطانه)؛ سپیده افشار از کالیفرنیا؛ سارا اقلیمی و دنیا کمالی و گروه دوپوو به رهبری مژگان ابوالفتحی و خوانندگی نازلی سلطان‌زاده از تهران؛ گلنار شهیار از وین؛ آینور دوغان، سکینه تاینا، زوهال اولجای و خواهران شاهین از ترکیه؛ هانکا پالدوم از بوسنی و هرزگوین؛ سُهیر شُقیر از سوریه؛ و لیندا پیرا و کومبا به ترتیب با تبارهای مختلف کلمبیایی و گامبیایی از سوئد و و شادیا منصور با تبار فلسطینی از لندن.

به عقیده منصور حسینی، تهیه‌کننده تئاتر ملی سوئد، «در آسیا و خاور دور، زنان هنرمندی فعالیت می‌کنند که در فعالیت هنری خود بسیار لایق، محکم و درخشان هستند. لیاقت و استعداد هنری بسیاری از آنها گاه بیش از همکاران مردشان است، اما با این حال رسانه‌ها توجه کمتری به آنها می‌کنند.»

او با تاکید بر اینکه «متاسفانه صنعت موسیقی کماکان در دست مردان است»، به این نکته اشاره می‌کند که زنان هنرمند در ایران و بسیاری از کشورهای خاورمیانه، دچار تبعیض جنسیتی هستند. او ادامه می‌دهد: «برنامه‌های فرهنگی در اروپا شاید فضایی را ایجاد کند تا آنها بتوانند صدا، ایده و اندیشه‌های خود را با طیف گسترده‌تری از مردم تقسیم کنند و در نتیجه تاثیر بیشتری بگذارند و بگیرند.»

بی بی سی

یکی از پرطرفدارترین کنسرت‌های دومین جشنواره زنان مشرق‌زمین، کنسرت خواهران نوران، «جیوتی» و «سلطانه»، دو خواننده پرشور هندی بود

خواهران نوران

دومین جشنواره زنان مشرق‌زمین از تنوع سبک موسیقی برخوردار بود و طیف‌های مختلف علاقه‌مند به موسیقی، می‌توانستند - کم و بیش- کنسرت دلخواه خود را انتخاب کنند.

یکی از پرطرفدارترین کنسرت‌های دومین جشنواره زنان مشرق‌زمین، کنسرت خواهران نوران، «جیوتی» و «سلطانه»، دو خواننده پرشور هندی بود.

این دو هنرمند تا به امروز جوایز متعددی چون بهترین ترانه بالیوود در جوایز IIFA و بهترین خواننده زن در جوایز MMA را در سال ۲۰۱۵ از آن خود کرده‌اند.

خواهران نوران با گروه هفت نفره خود روز ۲۲ دسامبر در کاخ سلطنتی فیلارمونیک استکهلم به سبک موسیقی قوالی خواندند که یکی از شاخه‌های موسیقی عرفانی است.

آنها از انگشت‌شمار هنرمندانِ زنِ موسیقی قوالی در شبه قاره هند، و از ادامه‌دهندگان راه نصرت فتحعلی‌خان در عرصه موسیقی صوفیانه به شمار می‌آیند.

خواننده اصلی، جیوتیِ بود که خواهرش سلطانه او را همراهی می‌کرد. هر دو با لباس سنتی هندی، گیسوانی بلند و بسته شده در پشت سر، و چهره‌ای ساده و بدون گریم به روی صحنه آمدند و دو زانو، جلوی سن نشستند.

جیوتی شماری از ترانه‌های قدیمی هندی را بازخوانی کرد؛ ازجمله ترانه «مست قلندر» را که پیش از این توسط نصرت فتحعلی‌خان خوانده شده بود.

او خیلی زود سن را با قدرت کلام، جادوی حرکات و رهبری نوازندگانی که پشت سر او می‌نواختند، تسخیر کرد. هارمونی کلام و حرکات بدن او، در هماهنگی با گروه نوازندگان، توانست از «چهارچوب سنتی» لباس هندی‌اش فراتر برود و در هیبت یک هنرمندِ زن قدرتمند و امروزین جلوه‌نمایی کند.

چهره او به هنگام قوالی، در هر لحظه متناسب با شعری که می‌خواند، در تغییر و جوشش بود و احساسات مختلف را نشان می‌داد؛ از مهر و عشق گرفته تا اندوه، خشم و قدرت؛ آنهم با حرکات نمادین، تند و زاویه‌دار دست‌ها، مشت‌های گره‌کرده و انگشت اشاره رو به آسمان. در این میان حتی موهای ساده‌اش در تلاطم هارمونی کلام و حرکاتش، به یکی از شاخصه‌های نمایشی و بیانی او تبدیل شده بود.

بهره‌‌گیری از «اشارات نمادین»، «رهبری نوازندگان»، «استفاده از حرکات بداهه»، «اعتماد به نفس»، «رابطه زنده با تماشاگران»، «بی‌توجهی به اصول کلیشه‌ای زیبایی چهره»، «رقص» و «تلفیق قوالی با موسیقی مدرن از یکسو و موسیقی بالیوودی از سوی دیگر»، هاله‌ای از قدرت گرداگرد او به عنوان یک زن - هنرمند می‌کشید.

جیوتی و سلطانه همچون نصرت فتحعلی‌خان، سبک قوالی را با سبک‌های رایج موسیقی آمیخته‌اند، اما وجه تمایز کار آنان، توجه ویژه به حرکات نمادین بدن و رقص به مثابه «ابزار بیان» و همچنین «تلفیق صدای سازهای مختلف با ملودی‌های طبیعی، کف‌زنی‌ها و صداهای ریز حنجره» است.

خواهران نوران اگرچه به موسیقی صوفیانه علاقه دارند، اما رهایی نسبی آنها در بیان هنری، آنها را از مرزهای یک هنر لزوماً مذهبی - صوفیانه دور کرده است.

بی بی سی

گلنار شهیار و ماهان میرعرب اما با تجربیات دیگری از وین به استکهلم آمده بودند. این دو تا به امروز حدود هشت سال است که باهم همکاری می‌کنند و در وین یک گروه موسیقی تشکیل داده‌اند. فعالیت اصلی‌ آنها حول تلفیق موسیقی ایرانی با موسیقی جاز متمرکز شده و حاصل این همکاری، انتشار دو آلبوم تا به امروز است

صدای زنان ایران

سپیده که برای علاقه‌مندان موسیقی لس‌آنجلسی چهره‌ای آشناست، در نخستین روز جشنواره (۱۵ دسامبر)، چند ترانه پرانرژی و ریتمیک را در کلوب Kägelbanan سودر تئاتر استکهلم روی صحنه برد. او علاوه بر ترانه‌های خودش، از هایده، ترانه «راوی» و از مهستی، ترانه «توبزن تا من برقصم» را خواند.

دو برنامه از چهار برنامه ایرانی دومین جشنواره زنان مشرق‌زمین، به موسیقی نواحی مختلف این کشور اختصاص داشت.

چهار خواننده جوان ایرانی در این جشنواره حضور داشتند. دو تن از این خوانندگان، سارا اقلیمی و دنیا کمالی بودند. آن دو پس از آواز سُهیر شُقیر (خواننده مشهور موسیقی اعتراضی سوریه)، با گروه تهمورس پورناظری، موسیقیدان و نوازنده، نوعی دیگر از موسیقی پرحرکت و پرانرژی ایرانی را روی صحنه بردند.

تهمورس پورناظری بیشتر در زمینه موسیقی‌ نواحی مختلف ایران، از خراسان تا کردستان و با اجرایی تازه در ترکیب‌بندی سازها و تنظیم موسیقی فعالیت می‌کند. در کنسرت استکهلم نیز گروه نوازندگان، از موسیقی باستانی تنبور گرفته تا موسیقی معاصر و موسیقی اقوام ایرانی را اجرا کردند که از آن جمله ترانه کردی «نیشتمان» (سرزمین) بود.

گروه کوبه‌ای_محلی دوپوو به سرپرستی مژگان ابوالفتحی نوازنده و نازلی سلطان‌زاده خواننده، نیز در روزهای ۱۵ و ۱۷ دسامبر در استکهلم و گوتنبرگ به بازخوانی ترکیبی از موسیقی‌های اقوام مختلف ایرانی پرداختند.

در این میان، گلنار شهیار و ماهان میرعرب اما با تجربیات دیگری از وین به استکهلم آمده بودند. این دو تا به امروز حدود هشت سال است که باهم همکاری می‌کنند و در وین یک گروه موسیقی تشکیل داده‌اند. فعالیت اصلی‌ آنها حول تلفیق موسیقی ایرانی با موسیقی جاز متمرکز شده و حاصل این همکاری، انتشار دو آلبوم تا به امروز است.

گلنار، خواننده و ماهان، آهنگساز و نوازنده گیتار است. این دو هنرمند تحت تأثیر سنت‌های موسیقی اقوام مختلف ایرانی، جاز آمریکایی و نواهای آفریقایی - کوبایی هستند. آنها همچنان که ماهان میرعرب نیز پیش از این در گفت‌وگوهای خود با رسانه‌ها مطرح کرده است، در تلاش هستند از موسیقی فرهنگ‌های مختلف ایران و همچنین موسیقی بسیاری از کشورها به ویژه کشورهای عربی، ترکیه و افغانستان در کارهای خود بهره ببرند. از نشانه‌های این علاقه‌مندی یکی همین هست که گلنار و سکینه تاینا در کنسرت مشرق زمین در استکهلم (۱۷ دسامبر) با هم خواندند.

هیپ هاپ، اعتراض زنان شهر

صدای اعتراض زنان شهر، برنامه‌ای بود که ۱۶ دسامبر از ساعت ۲۱ تا ۲ صبح ادامه داشت و طی آن سه خواننده رپ هنرنمایی کردند: لیندا پیرا، کومبا و شادیا منصور.

لیندا پیرا کلمبیایی‌تبار است و در استکهلم زندگی می‌کند. او که زندگی پرفراز و نشیبی را پشت سر گذاشته است، به واسطه موسیقی هیپ هاپ، دریافت‌های خود از زندگی را منعکس می‌کند.

کومبا گامبیایی است و در شهر مالموی سوئد زندگی می‌کند. او بیشتر در کنسرت‌های فمینیستی شرکت می‌کند و در ترانه‌هایی که می‌خواند، حساسیت ویژه‌ای نسبت به حقوق زنان دارد.

شادیا منصور متولد انگلستان است و پدر و مادرش از مسیحیان فلسطین هستند. او همزمان با علاقه به فعالیت سیاسی، به هیپ هاپ روی آورد و حالا از این سکو، صدای اعتراض خود به قدرتمندان‌ را به جامعه منتقل می‌کند. به او لقب «زن اول هیپ هاپ دنیای عرب» را داده‌اند.

این سه خواننده فمینیست و جوان، به هنر خود به مثابه یک حرکت اعتراضی - اجتماعی نگاه می کنند و خود را فعال اجتماعی می‌دانند. آنها از صدای خود برای بیان حق آزادی جنسی، حق مالکیت بر بدن و اعتراض نسبت به تبعیض‌های اجتماعی استفاده می‌کنند.

بی بی سی

آینور دوغان، سکینه تاینا، زوهال اولجای و خواهران شاهین از جمله هنرمندان ترک و کرد ترکیه بودند که در دومین جشنواره زنان مشرق‌زمین ترانه خواندند./ آینور دوغان

خوانندگانی از ترکیه

علاوه بر اینها آینور دوغان، سکینه تاینا، زوهال اولجای و خواهران شاهین از جمله هنرمندان ترک و کرد ترکیه بودند که در دومین جشنواره زنان مشرق‌زمین ترانه خواندند.

شماری از این زنان خواننده، به خاطر فعالیت‌های هنری خود مشکلات سیاسی - اجتماعی متعددی را از سر گذرانده‌اند. به عنوان نمونه، آینور دوغان از هنرمندان کرد کرمانجی و سکینه تاینا که در ترانه‌های خود درباره برابری، آزادی و مبارزه با نابرابری می‌خوانند، در گذشته فعال اجتماعی - سیاسی بوده‌اند. آینور دوغان به همین دلیل ناچار به ترک سرزمین مادری خود شده است.

جدا از این دو خواننده که به هنر آواز به مثابه نوعی حرکت اجتماعی- اعتراضی نگاه می‌کنند، دو خواننده ترک دیگر نیز در جشنواره حضور داشتند که به خوانندگی به مثابه نوعی بیان هنری نگاه می‌کردند:

یکی از این دو زوهال اولجای بود که فعالیت هنری خود را نخست به عنوان بازیگر شروع کرد و سپس در سال ۱۹۸۹ شروع به فعالیت در حوزه خوانندگی کرد. او همچنان در هر دو عرصه فعالیت می‌کند. ازجمله کارهای اخیر او در عرصه بازیگری حضور در سریال «قشر مرفه» بود. ترانه‌های او دارای ملودی‌های ساده و ملهم از موسیقی جاز است.

خواهران شاهین نیز که از کردهای درسیم هستند، در کنسرت خود ( ۱۶ و ۱۷ دسامبر در استکهلم و گوتنبرگ)، به موسیقی کهن ترکیه توجه داشتند. ترانه‌های این گروه، شاد بودند و در آنها انسان‌گرایی و طبیعت‌گرایی جایگاهی ویژه داشت.

Berrin Sahin برین شاهین با سه خواهر خود فعالیت می‌کند و باغلما و کورا می‌نوازد. او به کردی، ترکی، آذری و زبان‌های دیگر می‌خواند.

هانکا پالدوم از بوسنی

هانکا پالدوم یکی از مشهورترین خوانندگان بوسنی و هرزگوین است و به عنوان ملکه موسیقی سنتی بوسنی (سودالینکا) شناخته می‌شود.

هانکا ۶۱ ساله است و بر این اساس مسن‌ترین خواننده دومین جشنواره مشرق‌زمین بود. هانکا با بیش از ۲۰ آلبوم، یک فیلم و چندین نمایش تلویزیونی، یکی از برجسته‌ترین هنرمندان زن بوسنی و هرزگوین به شمار می‌آید. او در ترانه‌هایش به موسیقی شرقی گرایش دارد. «عشق» و «دلتنگی»، دو تم‌ اصلی تکرارشونده در ترانه‌های این خواننده هستند.

موسیقی ترانه‌های هانکا متاثر از موسیقی جاز، بلوز و فلامینگو است.

پانکا پالدوم روز ۲۱، ۲۲ و ۲۳ دسامبر به ترتیب در استکهلم، مالمو و گوتنبرگ روی صحنه رفت.

همه کنسرت‌های دومین جشنواره مشرق‌زمین در سالن‌های معتبر و تخصصی موسیقی در سه شهر استکهلم، گوتنبرگ و مالمو چون خانه موسیقی (کاخ سلطنتی فیلارمونیک)، خانه فرهنگ و سالن‌های تئاتر ملی سوئد برگزار شدند.

.http://www.bbc.com/persian/arts-42485733
رسانه هنروادبیات پرس لیت | Create Your Badge
 

به صفحه خود در فیس بوک پیوند دهید:Share  

بازگشت به صفحه نخست