تماس با سردبیر: gilavaei@gmail.com تماس با نویساد:perslit@gmail.com درباره ما بایگانی پیوندکده   کتابخانه ادبیات بومی هنر داستان شعر
دوستان، یاران و خوانندگان گرامی، خواهشمندیم هنر و ادبیات پرس لیت را به دیگران نیز معرفی کنید  

'لیلی آهی' هم رفت؛ عمر شورای کتاب کودک دراز باد

مریم زهدی /بی‌بی‌سی
لیلی آهی از موسسان شورای کتاب کودک در ۸۹ سالگی درگذشتلیلی آهی از موسسان شورای کتاب کودک در ۸۹ سالگی درگذشت

وقتی به دنیای کتاب و ادبیات کودک و نوجوان در ایران نگاه کنیم چند نام انگشت شمار آشنا، نزدیک و همنشین با عشق و اهتمامی از اعماق جان در آسمانش می درخشد؛ نام لیلی ایمن (آهی) یکی از آنهاست.

لیلی آهی از موسسان شورای کتاب کودک در ۸۹ سالگی درگذشت.

با هر نسلی که تازه می شود مسئولیت راویان و مورخان، نویسندگان و گزارشگران سنگین تر می شود. لازم است اسامی برخی کسانی که تمام وجودشان را با عشق وقف فعالیت‌های فرهنگی کردند و برای هر قدمی در این عرصه هزینه کردند با تمام آنچه درباره این افراد دیده ایم و می دانیم به آیندگان منتقل شود.

نام لیلی آهی را در فعالیت‌هایش در عرصه ادبیات کودک غالبا در کنار توران میرهادی یا به قول خانم آهی "قهرمان فرهنگنامه کودک" در ایران می‌بینیم.

اگر بخش بزرگی از آنچه در زمینه ادبیات، کتاب و فرهنگ کودک و نوجوان در ایران اتفاق افتاده را مدیون توران میرهادی، همکارانش، جریانی که ایجاد کردند و فعالیت‌هایشان بدانیم، بی شک لیلی آهی سهم قابل تامل و مهمی در این جریان دارد.

لیلی آهیاز چپ به راست: محمود کیانوش، لیلی آهی، توران میرهادی /کنفرانس مجمع بین المللی کارشناسان "ادبیات کودکان در خدمت آشنایی و همکاری جهانی" در سال ١٣٤٥، در کانون پرورش فکری کوکان و نوجوانان

درسال‌های پایانی دهه سی خورشیدی به تبع موج جهانی اهتمام به رشد و گسترش ادبیات کودکان، جریانی هم در ایران شکل گرفت که آغازگر آن در واقع نویسندگان و فعالان تعلیم و تربیت آن زمان بودند.

شاید بتوان نقطه آغاز این حرکت را همکاری توران میرهادی و لیلی ایمن(آهی) با مجله "سپیده فردا" در سال ۱۳۳۲ دانست. این همکاری در نهایت منجر به برگزاری اولین نمایشگاه کتاب کودک در سال ۱۳۳۵ شد. استقبال از این نمایشگاه به حدی بود که بعدها در سالهای ۳۷ و ۳۹ نیز تکرار شد.

علاوه بر مجله سپیده فردا مدارس پیشرو آن زمان همچون فرهاد و مهران نیز در این جریان سازی نقشی مهم و تاثیرگذار داشتند. از جمله دستاوردهای این نمایشگاه ها، همان طور که خانم آهی هم بارها به آن اشاره کرده، پی بردن به بضاعت اندک کتاب کودک در آن زمان بود.

در بحث هایی که در حین برگزاری این نمایشگاه ها در می‌گرفت لیلی آهی، توران میرهادی و باقی همکاران و همفکرانشان به ایده تاسیس نهادی برای سامان دادن به وضعیت ادبیات کودک رسیدند که در زمان تأسیس یعنی ۱۳۴۱ آن را شورای کتاب کودک نامیدند و از همان زمان عزم خود را نسبت به ارتقای کیفیت و وضعیت ادبیات کودک جزم کردند.

آنچه که از ابتدای امر برای آنان اهمیت داشت این بود که رابطه مستقل خود را به عنوان یک نهاد با همتایان جهانی خود حفظ کنند؛ ثبت شورا به عنوان شعبه ملی دفتر بین المللی کتاب برای نسل جوان تنها دو سال پس از تاسیس، گواهی بر این مدعاست.

خانم آهی دو دوره در به عضویت هیأت مدیره دفتر بین المللی کتاب برای نسل جوان (IBBY) برگزیده شد و در کنگره برزیل و بعدها آلمان شرکت کرد.

لیلی آهی بنیانگذار، عضو و دبیرهیات مدیره شورای کتاب کودک ایران بود. کوتاه اینکه این شورا که شاید بتوان نام بزرگترین نهاد فرهنگی مستقل و غیر دولتی ایران را بر آن نهاد، از سال ۱۳۴۱ توسط ۳۷ نفر از فعالان فرهنگ و ادبیات کودک راه اندازی شد که خانم آهی یکی از افراد این فهرست بود که تلاشهای زیادی کرد و آنگونه که خودش می گفت "عاشقانه" در این عرصه کار می کرد.

لیلی آهی مشاور فنی اداره کل مطالعات و برنامه های وزارت فرهنگ، مدرس مربی های کودکستان، پایه گذار بخش انتشار کتابهای کودکان به زبان فارسی به دعوت بنگاه ترجمه و نشر کتاب، عضو گروه بررسی کتابهای درسی ابتدایی به دعوت موسسه آمریکایی فرانکلین و خلاصه در یک کلام از پیشگامان تربیت نوین کودک و نوجوان در ایران بود.

او در سال ۵۹ به آمریکا مهاجرت کرد اما در سالهای حضور پررنگش در متن فرهنگ و ادبیات کودک و نوجوان ایران به واسطه پژوهش ها و بررسی هایی که در سفر به آمریکا داشت در زمینه ایجاد کتاب و خواندنی های کودک و نوجوان، تربیت مربیان و معلمان در همین عرصه، تدریس ادبیات کودکان و کتابداری، فعالیت های جدی بسیاری کرد.

درباره او و جزییات فعالیت هایش نوشته ها و اطلاعات زیادی در ایران منتشر نشده است.

دفتر پژوهش های موسسه کیهان مجموعه کتابهایی را با عنوان "نیمه پنهان" منتشر کرده که در چهل و نهمین جلدش با عنوان "واکاوی در لُجنه" به "نقش بهایی ها در پیدایش و استمرار رژیم پهلوی" پرداخته شده.

در فصلی از این کتاب با عنوان فعالیت بهاییان در عرصه فرهنگ به نام لیلی آهی هم در کنار اسامی دیگری مانند احسان یارشاطر، فرخ رو پارسای و سایرین اشاره شده است.

خانم آهی در گفتگویی که حدود ۶ سال پیش با بی بی سی فارسی کرده بود به ابتدای راه ادبیات کودک در ایران اشاره کرد و گفت: "غالبا وقتی می خواستیم نمایشگاه کتابی برای بچه ها ترتیب بدهیم می دیدیم کتابی نیست که بخواهیم نمایشش بدهیم. من، توران میرهادی، آذر رهنما و یکی دو نفر دیگر دیدیم که کمبود کتاب کودک و نوجوان وجود دارد و این نیاز را حس کردیم.

نام لیلی آهی را غالبا در کنار توران میرهادی یا به قول خانم آهی «قهرمان فرهنگنامه کودک» در ایران می بینیمنوش آفرین انصاری و توران میرهادی؛ با مهاجرت خانم ایمن، نوش‌آفرین انصاری مسئولیت دبیری هیات مدیره شورای کتاب کودک را بر عهده داشت

فکر کردیم چه کنیم که کتاب بیشتر نوشته بشود، ترجمه بشود، منتشر شود، این بود که من برای تحقیق در این زمینه و تهیه مواد خواندنی برای بچه ها به آمریکا رفتم. در دیداری که که از شورای کتاب کودک آمریکا داشتم دریافتم که ما چنین چیزی نیاز داریم؛ موسسه ای که خودش ناشر نباشد اما به ناشران کمک کند. این را برای خانم میرهادی نوشتم و دربازگشت ۶۰ نفر از افراد موثر و دست اندرکار را دعوت کردیم؛ در مدرسه فرهاد جمع شدیم اساسنامه ای تدوین کردیم و اولین هیات مدیره شورای کتاب کودک تاسیس شد."

خانم آهی درباره اهداف شورای کتاب کودک که از ابتدای راه تا کنون تغییری نکرده و فقط گسترش پیدا کرده گفت: "شورای کتاب به ایجاد کتابهای خوب برای کودکان و نوجوانان کمک می کند و بچه ها را به خواندن بیرون از مدرسه تشویق می کند."

او که بررسی کتاب‌هایی که برای کودکان منتشر می شود را یکی از وظایف این شورا می دانست همچنین گفت اعمال استانداردهای کتاب کودک در لیستی که شورا تهیه می کرد موجب دلخوری بعضی از ناشران می شد که بعضا مجرب و توانا هم بودند اما این موضوع کم کم جا افتاد.

انتشار فهرست این کتاب‌ها توسط شورای کتاب کودک سنتی حسنه است که هنوز هم بعد از حدود ۵۰ سال ادامه دارد.

خانم آهی فعالیت عاشقانه دست اندرکاران و عدم وابستگی شورای کتاب کودک به هیچ نهاد دولتی یا غیر دولتی را رمز ماندگاری این شورا می دانست.

شورای کتاب کودک، مسن ترین نهاد فرهنگی غیر دولتی ایران، ۴ سال دیگر ۶۰ ساله می شود.

توران میرهادی که از اولین روزی که این شورا تاسیس شد تا روزهای واپسین عمرش با این شورا همراه بود. او ۱۸ آبان ۱۳۹۵ درگذشت و با وجود اینکه قبلا بارها اعلام کرده بود که نگران ادامه راهی که آغاز کرده نیست، برخی دست اندرکاران این نگرانی را دارند که آیا این جریان پنجاه و اندی ساله که به تدریج بنیانگذاران و همراهان خود را به جبر روزگار از دست می دهد، خواهد توانست راهش را در همان مسیر، با همان اهداف و با همان کیفیت ادامه بدهد یا خیر.

از لیلی آهی ۳۹ اثر منتشر شده که کتاب‌های "پالتو قرمز"، "هرکه پیدا کرد مال خودش"، و مقالاتی مثل "نقدها و نظرها:شورای کتاب کودک" و "کتابهای خوب کدامند؟" از آن جمله اند.

.http://www.bbc.com/persian/arts-45458640

یاد یاران در شورای کتاب کودک

محمود کیانوش

شاعر، داستان نویس، مترجم و منتقد ادبی

سه شنبه 26 فوريه 2013 - 08 اسفند 1391
محمود کیانوش، لیلی آهی، توران میرهادی
از چپ به راست: محمود کیانوش، لیلی آهی، توران میرهادی (شرح عکس در انتهای مطلب)

دیروز بود که در تهران، در محلّ «شورای کتاب کودک»، که فکر می کنم همان «مدرسۀ فرهاد» بود، جمع شده بودیم تا کتابهایی را که در طیّ آن سال... کدام سال؟ به یادم نیست ... برای کودکان و نوجوانان منتشر شده بود، برای بررسی و انتخاب بهترین کتاب سال هر گروه سنّی از خانم توران میرهادی بگیریم و به خانه ببریم و بخوانیم، و امروز در لندن جوان برومندی به من می گوید: «پنجاهمین سالگرد تأسیس شورای کتاب کودک است. مایل هستی چیزی دربارۀ آن دوره بنویسی؟»

می گویم: «البتّه!» و یاد آن دوره در ذهنم بیدار می شود. به هر دو نفر از ما، که به اصطلاح «داور» بررسی و انتخاب کتاب بودیم، نسخه ای از کتابهای یک گروه سنّی داده می شد. اگر حافظه ام خطا نکند، ترتیب کار این بود که خانم توران میرهادی و یارانش، از آن جمله خانم لیلی آهی، خانم نوشین انصاری و خانم ثریا قزل ایاغ، قبلاً زحمت آگاهانۀ گزینش کتابهای با ارزش از حیث مضمون و زبان در میان انبوهی از کتابهای خوش ظاهر و بد محتوی را کشیده بودند، و مثلاً من و جمال میرصادقی موظّف می شدیم که در حدود شش، هفت کتاب یک گروه سنّی را بخوانیم و یکی از آنها را به عنوان «بهترین» اتنخاب بکنیم. بعد اگر هر یک از ما دو نفر کتاب متفاوتی را انتخاب کرده بود، با هم صحبت می کردیم و همین طور با خانم توران میرهادی، و بالاخره در مورد یک کتاب معیّن همنظر می شدیم.

فکر می کنم آن سال من و جمال میرصادقی کتاب «بعد از زمستان در آبادی ما»، نوشتۀ «سیاوش کسرایی» را انتخاب کردیم. سیاوش کسرایی خودش هم یکی از دو داور کتابهای یک گروه سنّی دیگر بود، امّا تصوّر نکنید که من و جمال میرصادقی در انتخاب کتاب او رفیق بازی کرده بودیم. کتاب او از هر حیث از چند تا کتاب خوب دیگر بهتر بود. «محمّد زهری»، و همسر گرامی او، دکتر ماندانا باوندی، هم از داوران بودند.

یکی از مهمترین معیارهای انتخاب کتابهای مناسب برای کودکان و نوجوانان در شورای کتاب کودک، که هرسال فهرستی از آنها در نشریۀ این شوری چاپ می شد، این بود که مضمون کتاب با دنیای واقعی و طبیعی کودک ارتباط کامل داشته باشد و نویسنده نخواسته باشد ذهن و روح کودک را گرفتار و آشفتۀ اندرزهای حکیمانه و اخلاقی کند و از او بخواهد که کودکی نکرده، بزرگسال شود. یکی دیگر از معیارهای مهمّ این بود که کتاب با زبانی ساده، روشن و درست و متناسب با حدود حیطۀ فکری و کلامی کودک و نوجوان نوشته شده باشد و علاوه بر این از حیث مضمون و قالب سنجیده و استوار باشد، در حدّی که بتوان آن را «ادبیات کودک و نوجوان» خواند.

این معیار نشان می داد که بر عکس تصوّر بسیاری از دست اندر کاران ادبیات کودک، نوشتن برای کودکان دشوارتر از نوشتن برای بزرگسالان است. به همین دلیل من معتقد بودم و هستم که مثلاً شاعری که می خواهد برای کودکان شعر بگوید، باید قبلاً در حیطۀ شعر بزرگسالان خود را از لحاظ جهان بینی شعری و تسلّط بر هنرمایه های این نوع ادبی و شناخت فرهنگ لفظی و معنایی کلام فارسی به مرتبۀ قبول اهل ادبیات و خرد رسانده باشد، و علاوه بر این، کودکی و نوجوانی خود را فراموش نکرده باشد و در حدّ یک فرد تحصیلکردۀ روشن بین و منطقی با روانشناسی کودک آشنایی داشته باشد، نه اینکه بخواهد شاعری را حرفه ای بداند و به مصداق مثلی معروف، آن را با گول زدن بچّه ها یاد بگیرد. در غرب بسیار بوده اند و هستند شاعران بزرگی که برای کودکان هم شعر گفته اند و خوب هم گفته اند، امّا هرگز کسی آنها را «شاعر کودکان» ننامیده است، چون اهل شعر آنها را از ابتدا با شعرهای اصلیشان که برای بزرگسالان بوده است، شناخته اند و «شاعر» شناخته اند. شاعری «حرفه» نیست.

پوستر روز جهانی کتاب کودک سال ١٩٧٦
پوستر روز جهانی کتاب کودک سال ١٩٧٦

خوب، این چند جمله ای در ارتباط با همکاری من با شورای کتاب کودک تا پیش از آمدنم به انگلستان و ماندگار شدنم در دیار ابر و باران و باد و حسرت آفتاب! و امّا شورای کتاب کودک برای ما همین انتخاب بهترین کتاب سال گروههای سنّی مختلف نبود. ما جمعی بودیم سرشار از شور و حرارتِ دانستن و در دانستن به همدیگر یاری دادن و برای درست اندیشیدن و درست دانستن، از همدیگر انتقاد کردن، و در انتقاد از همدیگر نرنجیدن. هرگز آن هیجانی را که در بحثها ما را می گرفت و ارزش دوستیهامان را بالا می برد و به زندگی ما معنایی بزرگ می داد، فراموش نکرده ام.

بعد هم که به انگلستان آمدم، ارتباطم تا مدّتی با شورای کتاب کودک و نشریۀ آن قطع نشد. فکر می کنم که در سال ۱۳۵۵ در انگلستان بودم، یا سفری کوتاه به وطن کرده بودم که خانم توران میرهادی از من خواست که شعری برای پوستر «روز جهانی کتاب کودک» بگویم. در تمام دورۀ هفت، هشت ساله ای که من برای مجلّه های «پیک» مخصوص کودکان و نوجوانان شعر گفته بودم، هرگز یک شعر سفارشی نساخته بودم. امّا وقتی که خانم توران میرهادی از من چنین درخواستی کرد، انگار دلم از من در خواست کرده بود، و انگار این خانم توران میرهادی بود که این رباعی را در ذهن من زمزمه کرد:

هر چیز که زیر آفتاب آمده است،
با حکمتی، از روی حساب، آمده است.
خواهی که درآوری سر از کار جهان،
بگشای و بخوان که در کتاب آمده است!

دوستان عزیز همیشه، همکاران آن سالهای شورای کتاب کودک، هر کجا هستید، به تن درست و به دل شاد و به ذهن آرام و روشن باشید.

لندن، اسفند ماه ۱۳۹۱

شرح عکس بالا: عکسی از گوشۀ ایرانی در کنفرانس مجمع بین المللی کارشناسان «ادبیات کودکان در خدمت آشنایی و همکاری جهانی» در سال ١٣٤٥، در کانون پرورش فکری کوکان و نوجوانان. از چپ به راست: محمود کیانوش (با سیگاری در میان انگشتها)، خانم لیلی آهی، و خانم توران میرهادی از شورای کتاب کودک.

http://www.bbc.com/persian/arts/2013/02/130224_children_book_council_kianush.shtml

شورای کتاب کودک پنجاه ساله شد

بهمن دارالشفایی/روزنامه‌نگار

سه شنبه 26 فوريه 2013 - 08 اسفند 1391
شورای کتاب کودک
از دل شورای کتاب کودک چند نهاد فرهنگی دیگر هم بیرون آمده

کلیکشورای کتاب کودک در حالی روز ۱۹ اسفند ۱۳۹۱ پنجاهمین سالگرد تاسیسش را جشن می‌گیرد که تعداد نهادهای غیردولتی فرهنگی با عمری نصف آن، حتی شاید به تعداد انگشتان یک دست هم نرسد.

در دهه ۱۳۳۰ خورشیدی کوشش‌هایی برای گسترش و توسعه ادبیات کودک و همین‌طور شیوه‌های جدید آموزش کودکان در ایران آغاز شد. کوشش‌هایی در حوزه‌هایی چون نشر کتاب، ایجاد رشته‌های دانشگاهی، تاسیس مدارسی برای آزمودن شیوه‌های جدید آموزش، انتشار نشریات، برگزاری نمایشگاه‌های کتاب، و کارهایی از این دست.

از جمله این کوشندگان توران میرهادی و لیلی ایمن (آهی) بودند که در اواخر دهه ۱۳۳۰ به همراه تعدادی از همفکرانشان تصمیم گرفتند نهادی که تمرکز آن بر مسئله ادبیات کودکان و نوجوانان باشد تاسیس کنند. آنها این ایده را با چند نفر از دوستان و همفکران خود در میان گذاشتند و نهایتا در زمستان سال ۱۳۴۱ کلیکشورای کتاب کودک با یک هیات موسسین ۳۷ نفره اعلام موجودیت کرد.

علاوه بر توران میرهادی و لیلی ایمن، چهره‌های شناخته شده دیگری هم عضو این هیات موسس بودند، از جمله معصومه سهراب (مافی) و یحیی مافی (موسسان مدارس مهران)، مهدی آذریزدی (نویسنده کودکان)، بیژن مفید (نمایشنامه‌نویس و کارگردان)، نورالدین زرین‌کلک (تصویرگر)، مرتضی ممیز (تصویرگر)، پرویز کلانتری (تصویرگر)، مهری آهی (مترجم) و منوچهر انور (کارگردان و مترجم).

با توجه به نوپا بودن ادبیات کودکان و نوجوانان در ایران در آن زمان، فعالیت‌های این شورا عملا همه جنبه‌های مربوط به این حوزه را در برمی‌گرفت. اصلی‌تر فعالیت این شورا کمک به تولید خواندنی‌های خوب برای کودکان بود که برای رسیدن به این هدف کارهای مختلفی انجام می‌شد. از ارزیابی کتاب‌های کودک چاپ شده در ایران گرفته تا فراهم کردن زمینه تولید کتاب‌های کودک و نوجوان و بالا رفتن کیفیت آن‌ها، معرفی کتاب‌های خوب کودکی که به زبان‌های خارجی منتشر می‌شد، و برگزاری نمایشگاه‌های کتاب کودک.

این شورا دو سال بعد از تاسیس، به عضویت دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان (IBBY) درآمد که یکی از اصلی‌ترین نهادهای بین‌المللی در ترویج کتاب‌های کودکان است و هر دو سال جایزه هانس کریستین آندرسن را به یک نویسنده و تصویرگر کتاب‌های کودک اهدا می‌کند که معتبرترین جایزه در ادبیات کودک به شمار می‌رود.

یکی از اصلی‌ترین فعالیت‌های شورای کتاب کودک از ابتدای تاسیس که در طول این پنجاه سال هم ادامه داشته، بررسی و ارزیابی همه کتاب‌های منتشر شده در حوزه ادبیات کودک و نوجوان و ارائه فهرست‌هایی بر اساس کیفیت این آثار است. این فهرست ابتدا بر اساس گروه سنی بود و بعدتر تبدیل به فهرست‌های موضوعی شد و در سال‌های اخیر شورای کتاب کودک علاوه بر فهرست کارهای خوب، فهرست کارهای ضعیف و "خارج از فهرست" را هم منتشر می‌کند.

انقلاب سال ۱۳۵۷ در ایران هم که بسیاری از مناسبات را دگرگون کرد و وضعیت بسیاری از نهادهای فرهنگی دولتی و غیردولتی را تغییر داد، مانع ادامه و حتی پس از چندی گسترش فعالیت‌های شورای کتاب کودک نشد.

شاید جدی‌ترین تاثیری که انقلاب ۵۷ بر شورای کتاب کودک گذاشت، مهاجرت لیلی ایمن (آهی) از ایران بود. خانم ایمن از زمان تاسیس شورای کتاب کودک تا سال ۱۳۵۹ همواره دبیر هیات مدیره (مسئول اجرایی) شورا بود و در کنار توران میرهادی یکی از ارکان اصلی این شورا به شمار می‌رفت. با مهاجرت خانم ایمن، نوش‌آفرین انصاری مسئولیت دبیری هیات مدیره شورا را برعهده گرفت و در ۳۲ سال گذشته همواره این مسئولیت را برعهده داشته است. گرچه نام شورای کتاب کودک در این دهه‌ها هر چه بیشتر با توران میرهادی گره خورده و بیشتر کسانی که با شورا سر و کار دارند، او را مادر معنوی شورا می‌دانند.

'رویایی که تعبیر شد'

توران میرهادی، لیلی ایمن، محمود کیانوش
از راست: توران میرهادی، لیلی ایمن (آهی)، محمود کیانوش

اما در همان اولین ماه‌های بعد از انقلاب ۵۷، شورای کتاب شاهد تغییر مهم دیگری هم بود و آن هم این‌که بعضی از اعضای اصلی شورا بخصوص توران میرهادی و ایرج جهانشاهی بعد از سال‌ها بررسی تصمیم گرفتند کار تدوین یک فرهنگنامه (دایره‌المعارف) را آغاز کنند.

در پاییز سال ۱۳۵۸ دفتر تالیف "فرهنگنامه کودکان و نوجوانان" زیر نظر هیات مدیره شورای کتاب کودک تشکیل شد تا این پروژه بلندپروازانه را پیش ببرد. توران میرهادی از ابتدا تا امروز سرپرستی این فرهنگنامه را که برای کودکان و نوجوانان بین ۱۰ تا ۱۶ سال نوشته می‌شود، برعهده داشته است. معصومه سهراب (مافی) و یحیی مافی از جمله اعضای هیات مدیره شورا بودند که نقش پررنگی در به راه افتادن فرهنگنامه داشتند.

لیلی ایمن، از موسسان شورای کتاب کودک، می‌گوید انتشار فرهنگنامه‌ای برای کودکان و نوجوانان "رویایی بود که تعبیر شد".

آن‌طور که خانم میرهادی و دیگر دست‌اندرکاران فرهنگنامه در بسیاری از نوشته‌ها و مصاحبه‌های خود اشاره کرده‌اند، دلیل اصلی این موضوع که آنها به جای ترجمه فرهنگنامه‌های معتبر موجود مخصوص کودکان و نوجوانان، تصمیم گرفته‌اند یک فرهنگنامه جدید تدوین کنند این است که در فرهنگنامه‌هایی که در کشورهای غربی تدوین شده، واقعیت‌های تاریخی به ویژه مربوط به تاریخ باستان درست و دقیق بیان نشده است. به گفته آنها در فرهنگنامه‌هایی که در کشورهای غربی تدوین می‌شوند ریشه بیشتر تفکرات نو و اختراع‌های بشر در نهایت به یونان برمی‌گردد در صورتی که واقعیت پذیرفته شده تاریخی در بسیاری موارد تاییدکننده این موضوع نیست. ضمن این‌که در هر صورت در این فرهنگنامه‌ها بسیاری از مدخل‌هایی که قاعدتا دانستن درباره آنها برای یک کودک ایرانی ضروری است، گنجانده نشده است.

اولین جلد فرهنگنامه کودکان و نوجوانان حدود ۱۳ سال بعد از آغاز کار و در سال ۱۳۷۱ منتشر شد و تا امروز و با گذشت بیست سال از انتشار جلد اول، ۱۳ جلد فرهنگنامه منتشر شده است و پیش‌بینی می‌شود فرهنگنامه در نهایت ۲۶ جلد داشته باشد.

فرهنگنامه کودکان و نوجوانان در سال ۱۳۷۷، در دوره ریاست‌جمهوری محمد خاتمی و وزارت عطاءالله مهاجرانی، جایزه کتاب سال جمهوری اسلامی را دریافت کرد.

رمز ماندگاری

"مخارج شورای کتاب کودک در تمام این پنجاه سال با مشارکت اعضای شورا و کمک‌های خیراندیشان تامین شده و هیچ نهاد دولتی به این نهاد کمک نکرده است."
لیلی ایمن، از موسسان شورای کتاب کودک

اما چه چیزی باعث شده شورای کتاب کودک در همه این سال‌ها برقرار بماند و تلاطم‌های بزرگ اجتماعی و سیاسی هم موجودیتش را تهدید نکند.

لیلی ایمن، از موسسان شورای کتاب کودک، می‌گوید این ماندگاری دو دلیل داشته. یکی عشق و علاقه اعضای شورا که از روز اول بی هیچ چشمداشت مالی و تنها به عشق کودکان کار کرده‌اند و دیگری مستقل بودن این نهاد از ابتدا تا امروز.

به گفته خانم ایمن، مخارج شورای کتاب کودک در تمام این پنجاه سال با مشارکت اعضای شورا و کمک‌های خیراندیشان تامین شده و هیچ نهاد دولتی به این نهاد کمک نکرده است.

شورای 'مادر'

در طول پنج دهه‌ای که از عمر شورای کتاب کودک می‌گذرد چند سازمان غیردولتی دیگر هم از دل این شورا بیرون آمده‌اند که از جمله آن‌ها می‌توان به این نهادها اشاره کرد:

- موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان که سال ۱۳۷۹ تاسیس شده و در این مدت از جمله مجموعه ده جلدی تاریخ ادبیات کودکان ایران را تدوین کرده است.

- موسسه پژوهشی کودکان دنیا که در سال ۱۳۷۳ تاسیس شده و فعالیت‌هایش بر بالا بردن کیفیت آموزش پیش‌دبستانی در ایران متمرکز است.

- موسسه مادران امروز که در سال ۱۳۷۷ تاسیس شده و در زمینه بهبود روابط اعضای خانواده و مشخصا مادران با کودکان و نوجوانان فعالیت می‌کند.

- انجمن پژوهش‌های آموزشی پویا که در سال ۱۳۵۶ تاسیس شده و در زمینه کیفی‌سازی آموزش و پرورش ایران کار می‌کند.

- کانون فرهنگی توسعه که در سال ۱۳۸۰ تاسیس شده و کار آن کتابخانه‌سازی و ترویج کتابخوانی در روستاها و مناطق محروم و دور افتاده است.

شورای کتاب کودک در حالی روز ۹ اسفند ۱۳۹۱ پنجاهمین تولدش را جشن می‌گیرد که شاید هیچ نهاد فرهنگی غیردولتی در ایران عمری چنین دراز نداشته است. با این وجود آینده شورا خالی از نگرانی نیست. توران میرهادی ۸۵ ساله از اولین روز تاسیس شورا تا امروز محوری‌ترین نقش را در اداره آن داشته است و این سوال در ذهن خیلی از مرتبطین با شورا وجود دارد که آیا زمانی که او نتواند به فعالیت ادامه دهد، شورای کتاب کودک همان شورای ۵۰ سال گذشته خواهد بود؟

این واقعیت که در طول ۳۲ سال گذشته یک نفر (نوش‌آفرین انصاری حالا ۷۳ ساله) دبیر هیات مدیره بوده، توانایی اعضای جوان‌تر هیات مدیره را که البته در سال‌های اخیر تعدادشان بیشتر شده است، برای اداره این شورای پرسابقه را در آینده زیر سوال می‌برد.گرچه هم خانم میرهادی و هم خانم انصاری در مصاحبه‌های خود همواره گفته‌اند نگران آینده شورا نیستند و فکر می‌کنند این نهاد بعد از ۵۰ سال به بلوغی رسیده که با راهبران جدید هم بتواند به فعالیت خود ادامه دهد.

http://www.bbc.com/persian/arts/2013/02/130224_l17_children_book_council.shtml
رسانه هنروادبیات پرس لیت | Create Your Badge
 

به صفحه خود در فیس بوک پیوند دهید:Share  

بازگشت به صفحه نخست