تماس با سردبیر: gilavaei@gmail.com تماس با نویساد:perslit@gmail.com درباره ما بایگانی پیوندکده سیاسی / ویژۀ انقلاب کتابخانه ادبیات بومی هنر داستان شعر
دوستان، یاران و خوانندگان گرامی، خواهشمندیم هنر و ادبیات پرس لیت را به دیگران نیز معرفی کنید
آدینه ۲۰ آذر ۱۳۹۴ - ۱۱ دسامبر ۲۰۱۵

از شهرهای آلمان تا شهرهاى ايران؛ تئاتر در گفت‌وگو با علیرضا کوشک جلالی

فروزان جمشیدنژاد
روزنامه‌نگار حوزه تئاتر

علیرضا کوشک جلالى، نویسنده، کارگردان، مترجم، پژوهشگر و مدرس حوزه تئاتر ایران، براى دومین بار از سوى تئاتر ملى مانهایم آلمان، براى اجراى اثر نمایشى خود" جایى در ناکجا آباد" به این تئاتر دعوت شد.

این اثر که بر اساس نمایشنامه "رابینسون و کروزو" و با همکارى گروه نمایش "آینا" از شهر تبریز شکل گرفته، روزهای ششم دسامبر در مانهایم، و همچنین نهم و دهم دسامبر در شهر کلن به روى صحنه رفت.

این نمایش برنده جایزه ویژه تماشاچیان جشنواره بین المللى تئاتر فجر در سال ٩٢ بوده و در شهرهاى تبریز، مشهد، اهواز و تهران نیز اجرا شده است.

همچنین نمایش "محاصره شمال شرقى" به کارگردانى این هنرمند، در ماه دسامبر، به عنوان کاندید بهترین اجراى سیاسى سال ٢٠١٥ در شهر کلن آلمان معرفى شد.

پیش از این نیز نمایش‌های دیگر کوشک جلالى با نام هاى "پستچی پابلو نرودا"، "پوزه چرمى"، "موسیو ابراهیم و گل‌های قران" و "کاروان سوخته" نامزد بهترین اجراهاى آلمان بوده‌اند.

کارگاه بازیگری و کارگردانی خلاق لنگرود. علیرضا كوشك جلالى نمايش رعنا را، كه با الهام از افسانه ها و ترانه هاى گيلان نوشته است، با تعدادى از هنرمندان گيلانى به روى صحنه برد

اجرا با گروه‌های تئاتر شهرستان‌ها

کوشک جلالى که عضو کانون کارگردانان تئاتر ایران و آلمان است، فعالیت هنرى خود را به عنوان نویسنده و کارگردان از سال ١٩٨٦ در آلمان آغاز کرده و در سال ٢٠٠٤ گروه نمایشى "على جلالى آنسانبل" را در شهر کلن پایه‌گذارى کرد. او همچنین از سال ١٩٩٩ تا ٢٠٠٤ مدیریت هنرى خانه فرهنگ‌هاى جهان در این شهر را عهده‌دار بوده است.

او تاکنون ٤٢ نمایش در کشور آلمان و ۱۴ اثر نمایشى را در ایران به روى صحنه برده است.

علیرضا کوشک جلالى از جمله کارگردانانى است که آثار نمایشى خود را با حضور هنرمندان شهرستان‌هاى مختلف ایران روى صحنه مى‌برد.

وى اخیرا از اجراى دو نمایش "خداى کشتار" و "جنون محض" با همراهى هنرمندان کرمان خبر داد، و قصد دارد به زودى بنیاد نمایشنامه‎نویسى را در حمایت از نمایشنامه نویسان استان‌ها تشکیل دهد.

به اعتقاد او حدود هشتاد درصد از امکانات رشد تحصیلى و فرهنگى کشور، به پایتخت اختصاص داده شده است.

نمایی از "مرگ ناتان در اورشليم" که در کلن اجرا شد

علیرضا کوشک جلالی در این باره به بی بی سی مى‌گوید: "سال‌هاست که شاهد مهاجرت توده مردم روستایی و شهرهای کوچک، به تهران و شهرهای بزرگ هستیم. به همین خاطر وقتی از تهران به شهرستان‌ها می‌روید، از نظر امکانات محدود فنی، انگار پا به سیاره دیگری گذاشته‌اید. این تفاوت اصلی بین تئاتر تهران و تئاتر شهرستان‌هاست. اما از نظر خلاقیت، هوش و استعداد، هیچ تفاوتی نیست."

او از تجربه‌هاى موفق خود درباره کار با گروه‌هاى شهرستان‌ها می گوید:" زمانی که در جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر در سال ۱۳۹۲ یک گروه آلمانی از مانهایم نمایش "روبینسون و کروزو" را که من با بچه‌های تبریز کار کرده بودم دیدند، همگی با شادی تمام به پا خاستند و با احترام در برابر گروه اجرایی، این گروه را برای اجرا به آلمان دعوت کردند."

"چند سال قبل هم جشنواره شیلر نمایش "راهزنان" را که در تهران با چهره‌های جوان تئاتری کار کرده بودم، دعوت کردند و نمایش با استقبال تماشاچیان و مطبوعات رو به رو شد."

کوشک جلالی مى‌گوید به همین خاطر است که تصمیم گرفته سیستم تئاتر آلمان را با کمک عاشقان این رشته در شهرستان‌های ایران پیاده کند. بدین شکل که از طریق همکاری با گروه‌های شهرستانی، تمرکز زدایی کند و آنان را تشویق به ماندن در شهرشان، و کارگردانان خوب تهرانی را تشویق به کار در شهرستان‌ها کند.

موسيو ابراهيم و گل هاى قرآن از طرف انجمن منتقدان خانه تئاتر به عنوان بهترین اجرا در سال ۱۳۸۶ انتخاب شد

علیرضا کوشک جلالى، هنرمندی است که با وجود زندگى و فعالیت هنرى در خارج از کشور، همچنان نسبت به موطن خود احساس تعهد و تعلق می کند و با برگزارى کارگاه های آموزشی متعدد، همچنین کار با گروه‌هاى مختلف تئاترى، به ویژه گروه‌هاى شهرستان‌ها، سعى دارد در انتقال آنچه را که از تئاتر اروپا آموخته به هنرجویان این حوزه دارد.

از آثار به اجرا درآمده از او در ایران مى‌توان به "مسخ"، "پابلو نرودا"، "خداى کشتار"،" موسیو ابراهیم و گل‌هاى قرآن"، "روبینسون و کروزو"، " دست نیافتنى‌ها"، "سیستم گرون‌هلم"، "پوزه چرمى" و "بازرس" اشاره کرد.

کوشک جلالى در سال ١٣٩٣، مدرک درجه یک هنرى را از سوى وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامى دریافت کرد.

"محاصره شمال شرقى"؛ اجرا در كلن، آلمان. اين نمايش كانديد بهترين اجراى سياسى سال ٢٠١٥ شهر كلن شد

تئاتر مردمی

علیرضا کوشک جلالى را بیشتر به عنوان کارگردان ژانر "تئاتر مردمى" مى‌شناسند. ژانرى که به عقیده وى ستون فقرات تئاتر تمام کشورهایى است که در آنها تئاتر نه با قشری خاص، بلکه با عموم مردم در ارتباط است؛ و تولید این نوع از تئاتر، بخش اعظمى از آثار جوامع مدرن را تشکیل مى‌دهد.

او در این‌باره مى‌گوید: "من با پرداختن به این شیوه، که بر شناخت هرچه بیشتر جامعه‌اى که در آن زندگى مى‌کنم متمرکز است، آثارم را براى مخاطب ملموس تر مى‌کنم."

وى همچنین درباره جایگاه تئاتر مردمى در ایران و با اشاره به کمبود آن مى‌گوید:

"یکی از مهم‌ترین عوامل در به وجود آمدن جدایی تئاتر و توده مردم، نداشتن "تئاتر دولتی" است. ما چند بازیگر، کارگردان، نویسنده، طراح صحنه و... داریم که در استخدام دولت باشند تا بتوانند بدون دغدغه مالی به تولید آثار هنری بپردازند؟"

او همچنین عامل دیگر این جدایی را گرایش افراطی برخی هنرمندان تئاتر به تولید آثاری می‌داند که تنها بخش کوچکی از فرهیختگان با آن ارتباط برقرار می‌کنند.

اجرای سيستم گرون هلم در کلن آلمان

"البته در تمام طول تاریخ، توده مردم، آوانگاردهایی را که باعث پیشرفت و شکل گیری سبک‌های هنری بودند درک نکردند و از آنها جدا ماندند. اما مگر در هر دوره‌ای چند جریان آوانگارد حاکم بود؟ آوانگاردها در اقلیت بودند. اما به جرات می‌توان گفت که سال‌هاست سالن‌های تئاتر ایران در اختیار نمایش‌های "سوپر آوانگارد" و "سوپر پست مدرن" است که در میان آنها، کارهای برجسته‌ای هم به چشم می‌خورند، اما رشد این جریان می‌تواند دره بین تئاتر و توده مردم را عمیق‌تر کند."

آقای کوشک جلالی می‌گوید در گذشته، ما تئاتر روحوضى و تعزیه را داشتیم که توده مردم مخاطب آن بودند. ویژگى اى که به عقیده وی تئاتر مدرن ما کم‌تر از آن بهره می‌برد.

او همچنین اعتقاد دارد در ایران نمایشنامه‌های کلاسیک به شکل اصلی‌شان اجرا نمی‌شود، یعنی اجرایی که هم داستان را بازگو کند، هم حرف دل کارگردان را در لابلای قصه بگنجاند و هم اجرایی مدرن و با طراوت از این آثار ارائه دهد.

"آیا مردم ایران چنین نمایش‌هایی دیده‌اند؟"

به اعتقاد کوشک جلالی عدم امکانات مادی و معنوی برای به صحنه بردن چنین نمایش‌هایی (وجود هنرمندان حرفه‌ای، که علاوه بر تسلط و شناخت چشمگیر بر حرفه‌شان، دغدغه مسایل مادی را هم نداشته‌باشند) باعث می‌شود که "سیلاب" اقتباس‌های الکن، تئاتر ایران را زیر ضرب بگیرد.

به عقیده کوشک جلالى اگر نیمى از امکانات تئاتر اروپا، در اختیار چهره‌هاى جوان ایرانى باشد، تئاتر کشور دچار دگرگونى چشمگیری مى‌شود.

این کارگردان مقایسه امکانات زیر ساختى تئاتر ایران را در مقایسه با تئاتر اروپا، همچون مقایسه میان آخرین مدل ماشین مرسدس بنز و اولین ماشین پیکان مى‌داند، با تاکید برآنکه از نظر استعداد هیچ تفاوتى وجود ندارد.

او در این‌باره مى‌گوید: "از نظر امکانات زیر ساختاری مانند بودجه سالانه تئاترهای دولتی و تئاترهای خصوصی، تعداد سالن‌های استاندارد نمایشی و تمرین، امکانات صحنه‌ای، تعداد مدارس بازیگری و کارگردانی مجهز به نوین‌ترین اسلوب‌ها و تکنیک‌های بازیگری و کارگردانی که به طور سیستماتیک، هنرمندان جوان را به دنیای تئاتر عرضه می‌دارند، تئاتر ایران با تئاتر اروپا چندین سال نوری فاصله دارد."

همچنین توضیح مى‌دهد که یکی از برجسته‌ترین این امکانات، رپرتواری بودن برنامه تاتر است. این یعنی در عرض یک هفته ۴ نمایش مختلف روی یک صحنه اجرا می‌شوند و در عرض یک ماه گاه ۱۰ تا ۱۲ اجرا.

رابينسون و كروزو؛ اين نمايش با همكارى كوشك جلالى و گروه تئاتر آينا از شهر تبريز اجرا شد. بيشتر ديالوگ هاى اين نمايش به زبان تركى بود

این در حالی است که در ایران، در یک سالن تئاتر، یک اثر نمایشی به مدت یک ماه و یا بیشتر به روی صحنه می‌رود. کوشک جلالى یکى از دلایل مهم این شیوه رایج در ایران را کمبود امکانات مادی مى‌داند.

به عقیده او تئاتر ما در عرض یک ماه، برای یک اجرای بدون نقص فنی، در یکی از مجهزترین سالن‌های نمایشی کشور، سالن اصلی تئاتر شهر، با مشکلات فراوانی روبرو است. این سالن در سال ممکن است میزبان حداکثر ١٠ تا ١٢ اجرا باشد.

کوشک جلالى مى‌گوید:" در نتیجه، اجراهای صحنه ای ماهانه سالن اصلی تئاتر شهر کلن، برابر است با اجراهای سالانه سالن اصلی تئاتر شهر تهران. و به خاطر امکانات یاد شده اجراهایی که با استقبال مردم رو به رو می‌شوند، سالیان دراز در برنامه تواتر باقی می‌مانند. چند سال پیش هزارمین اجرای نمایش کنتراباس را در کلن جشن گرفتند و هنوز این نمایش در حال اجرا هست، ماهی یک بار."

او همچنین اضافه مى‌کند: "از خیل نمایشنامه هایی هم که من در آلمان کار کردم چند تایی شان هست که بین ۳ تا ۱۸ سال روی صحنه‌اند، البته به شکل رپرتواری، یعنی ماهی یک تا سه اجرا."

جایی در ناکجاآباد

"جایی در ناکجاآباد" اثری است که قرار است پیام صلح را به روی صحنه ببرد. این در حالی ست که جهان امروز را جنگ، بحران مهاجرت و تروریسم احاطه کرده است.

علیرضا کوشک جلالی درباره سهم هنر و هنرمند در رسیدن به جهانی آرام می گوید:

"من برای دل خودم می‌نویسم و خوب می‌دانم که هیچ تاثیری ندارد، و چون یک بدبین خوش‌بین هستم، باز می‌نویسم و باز کارگردانی می‌کنم و امیدوارم که هنرم نجات‌بخش باشد، اما در خفا به این حماقت از ته دل می‌خندم."

http://www.bbc.com/persian/arts/2015/12/151211_l41_theatre_kooshk_jalali_interview

رسانه هنروادبیات پرس لیت | Create Your Badge
 

به صفحه خود در فیس بوک پیوند دهید:Share  

بازگشت به صفحه نخست