تماس با سردبیر: gilavaei@gmail.com تماس با نویساد:perslit@gmail.com درباره ما بایگانی پیوندکده سیاسی / ویژۀ انقلاب کتابخانه ادبیات بومی هنر داستان شعر
دوستان، یاران و خوانندگان گرامی، خواهشمندیم هنر و ادبیات پرس لیت را به دیگران نیز معرفی کنید
اورمزدشید۲۰ اسفند ۱۳۹۴ - ۱۰ مارس ۲۰۱۶

ترانه های بهاری و نوروزی
احد قربانی دهناری

جستار گشائی

بیان احساسات با شعر و موسیقی در بهار و نوروز، دید و بازدید، نوشیدن و پایکوبی جز جدایی‌ناپذیر و جاودان فرهنگ ایرانی است. این حقیقت از نام الحان باربدی و آوازهای ایران باستان که در اشعار سرایندگان بزرگ ما آمده، کاملن آشکار است. نام الحان باربَدی : ۱- آرایش خورشید ۲- آئین جمشید ۳- اورنگی ۴- باغ شیرین ۵- حقه‌ی كاووس ۶- راح روح ۷- سبز در سبز ۸- سروستان ۹- سرو سهی ۱۰- مروارید ۱۱- شب فرخ ۱۲- گنج بادآورد ۱۳- گنج سوخته ۱۴- ناز نوروز ۱۵- مشكو یه ۱۶- مهرگانی ۱۷- مشكدانه ۱۸- رامشِ جان ۱۹- مُشكمالی ۲۰- مهربانی ۲۱- نوبهاری ۲۲- نوشین باده ۲۳- نیمروز ۲۴- نخجیركان ۲۵-شبدیز ۲۶- قفل رومی ۲۷- كین سیاوش ۲۸- ماه بر كوهان ۲۹- فرخ روز ۳۰- غنچه كبك دری ۳۱- تخت طاقدیس ۳۲-مروای نیك ۳۳- گنج گاو ۳۴- كین ایرج ۳۵- ناقوسی و نام شش آواز باستان: نوروز، سلمك، گردانیه، گواشت، مایه و شهناز بوده است.
در میان الحان باربدی، نغمه های بسیاری ویژه بهار و نوروز وجود داشته که باربد آن را روزهای آغاز بهار می خواند و می نواخت. تازیان و اسلامشان با شمشیر و جزیه، اکثر این لحن‌ها و آوازها را از خاطرها و سینه‌ها زدودند، اما بعضی از این نغمه ها هنوز، به نام «گوشه» در آوازها و دستگاه های موسیقی ایران وجود دارند. نوروز بزرگ، نوروز خارا و نوروز صبا در همایون و راست پنجگاه  نمونه این گوشه‌ها هستند. همچنین گوشه‌های گلریز (شور)، کوچه باغی (دشتی) و طرب انگیز (ماهور) بیان احساسات بهاری است.
با تسلط مذهب شیعه بر ایران از زمان صفویان، عرصه بر موسیقی و شعر تنگتر شد. تنها بعضی از لحن‌ها در نوروز خوانی‌ها و ترانه‌های حاجی فیروز به زندگی خود ادامه دادند.
با جنبش مشروطیت و کاهش نفوذ روحانیت و اسلام در زندگی سیاسی و اجتماعی ایران، موسیقی جان تازه‌ای یافت. شیرزنانی شجاع آواز بهاری و آزادی سردادند و خوانندگان و موسیقیدانانی سترگ ظهور کردند. موسیقی ابزاری در مبارزه برای آزادی و تغییرات اجتماعی شد. موسیقیدانان، نوازندگان و خوانندگان برای به شور آوردن و شادمان کردن مردم، نبردی سخت دشوار با قشریت آغاز کردند.
با تسلط دوباره روحانیون بعد از انقلاب بر زندگی و جان و مال مردم، محدویت اسلامی علیه شعر و موسیقی، امکانی قانونی و نهادی یافت. آواز خواندن زنان ممنوع شد و برای کار و آفرینش موسیقیدانان، نوازندگان و خوانندگان موانع جدی ایجاد شد. بسیاری از دست اند کاران موسیقی مجبور به ترک ایران شدند.
اما مردم ایران، به ویژه جوانان موسیقی‌دوست، با قبول خطرات بزرگ به آفرینش هنری ادامه دادند و می‌دهند. رسانه‌های اجتماعی نقش بزرگی در ناکام کردن جمهوری اسلامی در سانسور موسیقی داشت. همه شاخه‌های موسیقی علیرغم مشکل‌تراشی رشد کردند.
به برخی از ترانه‌های بهاری، از سراسر سرزمین نوروز، گوش می‌دهیم و پیگیری، پایداری و نبرد موسیقیدانان، ترانه‌سرایان، نوازندگان و خوانندگان را ارج می نهیم.

این نوشتار با فورمات پی دی اف منتشر شده است. برای دریافت(دانلود کردنِ) آن همینجا کلیک کنید

 

رسانه هنروادبیات پرس لیت | Create Your Badge
 

به صفحه خود در فیس بوک پیوند دهید:Share  

بازگشت به صفحه نخست